Eén brood, vele velden: de granen achter Europees brood
Brood begint op een tarweveld. Het meel voor de meeste Europese broden, stokbroden en casinobroden wordt gemalen uit tarwe, en Eurostat registreert dit gewas onder "tarwe en spelt" (gewascode C1100). In 2024 oogstte de EU-27 er 119,4 miljoen ton (119 410,49 duizend ton) van, een daling ten opzichte van 144,3 miljoen ton (144 313,3 duizend ton) in 2015 — een netto terugval van 17,3%, oftewel ongeveer -2,1% per jaar. Binnen het tijdvak 2015–2024 was 2024 de zwakste oogst en 2015 de sterkste, een verschil van 24,9 miljoen ton tussen beide uiteinden van het decennium.
Het tarweaanbod is voor een akkerbouwgewas relatief stabiel: de EU-oogst varieerde over het decennium met een variatiecoëfficiënt (CV) van 5,4% en bedroeg gemiddeld 132,7 miljoen ton (132 746,6 duizend ton) per jaar. Het tweede broodgraan is kleiner en minder voorspelbaar. Rogge en wintergraanmengsels, bekend als masteluin (gewascode C1200) — het graan achter donkerdere, stevigere broden in Duitsland, Polen en de Noordse landen — kwam in 2024 uit op 7 122,72 duizend ton tegenover 8 137,22 duizend ton in 2015, een netto verandering van -12,5% met een CV van 10,0%. Tarwe vormt de basis van het brood; rogge is het accent.
Eén kanttekening bij de gegevens is van belang voor elke vergelijking die in 2015 begint: het cijfer voor de totale tarwe van Italië ontbreekt dat jaar in de reeks, waardoor het EU-totaal voor 2015 wordt gereconstrueerd uit de deelreeksen per land — de Italiaanse zachte tarwe (3 056,79 duizend ton) plus de harde tarwe (4 509,82 duizend ton). Harde tarwe is pastatarwe en geen broodtarwe, maar valt wel onder hetzelfde C1100-totaal. Elk aandeel en elke verandering in dit artikel die in 2015 start, erft die reconstructie.
Tarwe, gewascode C1100, en rogge en wintergraanmengsels (masteluin), gewascode C1200, dataset apro_cpsh1. Het EU-tarwetotaal van 2015 is gereconstrueerd omdat het totaalcijfer voor Italië ontbreekt in de reeks: het is de som van de Italiaanse zachte tarwe (3 056,79) en harde tarwe (4 509,82). Netto verandering tussen 2015 en 2024.
| Indicator | Waarde |
|---|---|
| Tarweoogst in de EU 2015 (1 000 t) | 144313.3 |
| Tarweoogst in de EU 2024 (1 000 t) | 119410.49 |
| Netto verandering tarwe 2015-2024 | -17.3% |
| CAGR tarwe 2015-2024 | -2.1% |
| CV tarweoogst 2015-2024 | 5.4% |
| Oogst rogge/masteluin in de EU 2015 (1 000 t) | 8137.22 |
| Oogst rogge/masteluin in de EU 2024 (1 000 t) | 7122.72 |
| Netto verandering rogge/masteluin 2015-2024 | -12.5% |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2015–2024
Wie het teelt: de Grote Vier en hun aandelen
Frankrijk teelt grofweg één op de vijf tonnen Europese tarwe: 26,61 miljoen ton (26 606,94 duizend ton) in 2024, een aandeel van 22,3% in de oogst van de EU-27. Duitsland volgt met 18,53 miljoen ton (18 526,7 duizend ton, 15,5%), Polen met 12,18 miljoen ton (12 183,62 duizend ton, 10,2%) en Roemenië met 9,29 miljoen ton (9 290,88 duizend ton, 7,8%). De top drie alleen al teelde 48,0% van de oogst en de top vier 55,8% — de grondstof voor Europees brood is sterk geconcentreerd.
De volgende twee landen liggen vrijwel gelijk: Spanje oogstte 7,15 miljoen ton (7 147,93 duizend ton, 6,0%) en Bulgarije 7,09 miljoen ton (7 085,14 duizend ton, 5,9%), een verschil van 62,79 duizend ton — op deze schaal nauwelijks meer dan een afrondingsverschil. Italië (6 213,21 duizend ton, 5,2%), Hongarije (5 272,96 duizend ton, 4,4%), Tsjechië (4 625,37 duizend ton, 3,9%) en Litouwen (4 219,3 duizend ton, 3,5%) maken de top tien compleet. Zelfs de nummer tien, Litouwen, oogstte nog 4,22 miljoen ton.
De rangorde verhult het volumeverhaal. De EU-oogst van 2024 was de kleinste van het decennium, zodat elke podiumplaats wordt afgezet tegen een gekrompen totaal. Polen staat derde, terwijl zijn tarweareaal over het decennium zelfs licht kromp, van 2 395,5 naar 2 385,69 duizend hectare (-0,4%), terwijl de oogst met 13,3% steeg — de winst kwam uit opbrengst per hectare, niet uit meer land. Frankrijk, Duitsland en Polen teelden samen nog steeds 48,0% van het EU-gewas: de posities blijven overeind, maar de volumes erachter slonken.
Alle waarden in 1 000 t. Aandeel van het EU-27-totaal (119 410,49 duizend ton) in 2024, tarwe, gewascode C1100, dataset apro_cpsh1.
| Land | Productie 2024 (1 000 t) | Aandeel in EU | Rang |
|---|---|---|---|
| Frankrijk | 26606.94 | 22.3% | 1 |
| Duitsland | 18526.7 | 15.5% | 2 |
| Polen | 12183.62 | 10.2% | 3 |
| Roemenië | 9290.88 | 7.8% | 4 |
| Spanje | 7147.93 | 6.0% | 5 |
| Bulgarije | 7085.14 | 5.9% | 6 |
| Italië | 6213.21 | 5.2% | 7 |
| Hongarije | 5272.96 | 4.4% | 8 |
| Tsjechië | 4625.37 | 3.9% | 9 |
| Litouwen | 4219.3 | 3.5% | 10 |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2015–2024
De verschuiving: het tanende decennium van Frankrijk en Duitsland
Frankrijk en Duitsland laten de duidelijkste dalingen van het decennium zien. Frankrijk zakte van 42,25 miljoen ton (42 252,93 duizend ton) in 2015 naar 26,61 miljoen ton (26 606,94 duizend ton) in 2024, een netto daling van -37,0%, terwijl zijn aandeel in de EU-oogst daalde van 29,3% naar 22,3%. Duitsland ging terug van 26,55 miljoen ton (26 549,5 duizend ton) naar 18,53 miljoen ton (18 526,7 duizend ton), oftewel -30,2%, en zijn aandeel zakte van 18,4% naar 15,5%. Samen verloren beide landen in negen jaar tijd 23,67 miljoen ton (23 668,79 duizend ton) aan tarweoogst.
Andere landen bewogen de tegenovergestelde richting uit. Bulgarije groeide met 37,8% (van 5 140,14 naar 7 085,14 duizend ton), Roemenië met 16,7% (7 962,42 naar 9 290,88), Polen met 13,3% (10 753,93 naar 12 183,62) en Spanje met 7,9% (6 627,04 naar 7 147,93). Hongarije bleef vrijwel vlak op -1,1% (5 331,43 naar 5 272,96) en Tsjechië daalde met 12,3% (5 274,27 naar 4 625,37). In negen jaar tijd kantelde de kaart van de Europese tarwe van het westen naar het oosten en zuidoosten, ook al kromp het totaal.
Nationale oogsten schommelen sterker dan het EU-aggregaat. De Franse productie varieerde met een CV van 13,7% — een slecht 2016 snoeide het volume tot 28 975,44 duizend ton — en de Duitse met 9,7%, tegenover 5,4% voor de EU-27 als geheel, omdat nationale weersomstandigheden op EU-niveau uitmiddelen. Voor de aandeelcijfers geldt één voorbehoud: doordat het totaal voor Italië in 2015 ontbreekt in de reeks, zijn de aandelen van 2015 berekend ten opzichte van het gereconstrueerde EU-totaal uit de eerste paragraaf en niet op een rechtstreeks gepubliceerd cijfer.
Alle waarden in 1 000 t. Netto verandering tussen 2015 en 2024, tarwe, gewascode C1100, dataset apro_cpsh1. Het EU-totaal voor 2015 dat voor de aandelen is gebruikt, is gereconstrueerd omdat het totaalcijfer voor Italië dat jaar ontbreekt.
| Land | 2015 (1 000 t) | 2024 (1 000 t) | Netto verandering |
|---|---|---|---|
| Frankrijk | 42252.93 | 26606.94 | -37.0% |
| Duitsland | 26549.5 | 18526.7 | -30.2% |
| Polen | 10753.93 | 12183.62 | +13.3% |
| Roemenië | 7962.42 | 9290.88 | +16.7% |
| Bulgarije | 5140.14 | 7085.14 | +37.8% |
| Hongarije | 5331.43 | 5272.96 | -1.1% |
| Spanje | 6627.04 | 7147.93 | +7.9% |
| Tsjechië | 5274.27 | 4625.37 | -12.3% |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2015–2024
Het opkomende oosten — en de roggegordel van twee landen
De oostelijke verschuiving is meetbaar. In 2015 oogstten Polen, Roemenië, Hongarije en Bulgarije samen 20,2% van de Europese tarwe; in 2019 was dat aandeel 23,5%, in 2023 26,5% en in 2024 28,3% — een stijging van ruim acht procentpunt in negen jaar, gedreven door zowel grotere eigen oogsten als een krimpend EU-totaal.
Rogge vertelt een ander concentratieverhaal. De Europese oogst van rogge en masteluin bedroeg in 2024 in totaal 7 122,72 duizend ton, en twee landen teelden daarvan 72,2%: Duitsland 2 584,4 duizend ton (36,3%) en Polen 2 558,95 duizend ton (35,9%), een verschil van slechts 25,45 duizend ton (25 450 ton) tussen de eerste en tweede plaats. Denemarken volgt op ruime afstand als derde met 649,76 duizend ton (9,1%). Over het decennium daalde het Duitse aandeel in de EU-rogge van 42,9% naar 36,3%, waarbij het volume met 25,9% zakte, terwijl het Poolse aandeel steeg van 28,1% naar 35,9%, met een volumegroei van 11,8%.
Beide broodgranen krimpen, maar rogge is het kleinere en minder stabiele gewas. De EU-productie van rogge en masteluin daalde tussen 2015 en 2024 met 12,5% bij een CV van 10,0%, tegenover -17,3% en een CV van 5,4% voor tarwe. De roggevolumes bedragen ruwweg 6,0% van de tarweoogst, waardoor een zwak jaar in Duitsland of Polen het Europese roggecijfer veel sterker beïnvloedt dan een vergelijkbaar tarweseizoen.
Polen, Roemenië, Hongarije en Bulgarije, aandeel van de EU-27-tarweoogst, gewascode C1100, dataset apro_cpsh1. De in dit onderdeel aangehaalde cijfers voor rogge en masteluin betreffen gewascode C1200 uit dezelfde dataset.
| Jaar | Aandeel PL+RO+HU+BG in EU-tarwe |
|---|---|
| 2015 | 20.2% |
| 2016 | 23.4% |
| 2017 | 24.1% |
| 2018 | 24.9% |
| 2019 | 23.5% |
| 2020 | 22.8% |
| 2021 | 25.3% |
| 2022 | 24.3% |
| 2023 | 26.5% |
| 2024 | 28.3% |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2015–2024
Wat een krimpende oogst betekent voor brood
De tienjarige daling heeft twee oorzaken, niet één. Het Europese tarweareaal kromp met 9,6%, van 24 912,1 naar 22 517,63 duizend hectare, en de impliciete gemiddelde opbrengst zakte met 8,5%, van 5,79 naar 5,30 ton per hectare. Een kleiner areaal vermenigvuldigd met een lagere opbrengst leidt tot de daling van -17,3% in de oogst. 2024 was niet alleen een jaar met minder tarwevelden, maar ook met minder graan van elk veld.
Het Franse tarweareaal kromp met 18,7% (5 480,21 naar 4 454,18 duizend hectare) en het Duitse met 20,3% (3 282,7 naar 2 615,2 duizend hectare) — dezelfde twee landen die ook de volumedaling aanvoerden. Qua opbrengst stond Duitsland in 2024 bovenaan de EU met 7,08 ton per hectare, net voor Denemarken (7,04) en Frankrijk (5,97); Tsjechië haalde 5,96, Roemenië 4,09 en Spanje 3,65. Polen heeft in deze dataset geen gepubliceerde opbrengst voor 2024 (de verhouding tussen oogst en areaal impliceert 5,11 t/ha) en ontbreekt daarom hier in het opbrengstoverzicht.
Voor iedereen die broodgraan inkoopt — molenaars, industriële bakkerijen en de kleine bakkers die een groot deel van de Europese bakkerijsector vormen — is de praktische conclusie dat de productiebasis kleiner is en verder naar het oosten ligt dan tien jaar geleden. 2024 was een slecht weerjaar voor tarwe, en de dataset legt die uitkomst vast zonder oorzaken te noemen en zegt niets over wat de volgende oogst zal brengen. De richting van het decennium zelf is in de cijfers echter ondubbelzinnig.
Arealen in 1 000 ha, impliciete opbrengst in ton per hectare, tarwe, gewascode C1100, dataset apro_cpsh1. Netto verandering tussen 2015 en 2024.
| Indicator | 2015 | 2024 | Netto verandering |
|---|---|---|---|
| Tarweareaal in de EU (1 000 ha) | 24912.1 | 22517.63 | -9.6% |
| Impliciete EU-opbrengst (t/ha) | 5.79 | 5.30 | -8.5% |
| Areaal Frankrijk (1 000 ha) | 5480.21 | 4454.18 | -18.7% |
| Areaal Duitsland (1 000 ha) | 3282.7 | 2615.2 | -20.3% |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2015–2024
Veelgestelde vragen
Welk EU-land produceert de meeste tarwe?
Frankrijk. In 2024 oogstte het land 26,61 miljoen ton (26 606,94 duizend ton) tarwe — 22,3% van het EU-27-totaal — voor Duitsland (18 526,7 duizend ton) en Polen (12 183,62 duizend ton).
Daalt de Europese tarweproductie?
Ja, over dit decennium wel. De tarweoogst van de EU-27 daalde tussen 2015 en 2024 netto met 17,3%, van 144 313,3 naar 119 410,49 duizend ton, waarbij beide factoren dezelfde kant op bewogen: het geoogste areaal daalde met 9,6% en de impliciete opbrengst daalde met 8,5%.
Hoeveel van de Europese tarwe komt uit Frankrijk en Duitsland samen?
37,8% in 2024 — 45,13 miljoen ton (45 133,64 duizend ton) op een EU-27-oogst van 119 410,49 duizend ton. Tien jaar eerder hadden dezelfde twee landen 47,7% van de oogst in handen, afgezet tegen een gereconstrueerd EU-totaal voor 2015.
Source data extracted from Eurostat dataset apro_cpsh1.
Gegevens downloaden als CSVVolledige dataset downloaden (CSV)
Alle 27 EU-landen · 2000–2025 · productie, areaal en opbrengst
De volledige dataset verkennen in StudioThis article was generated using AI. The content is based on Eurostat data and is provided as a starting point — please verify all data with the original source.




