Verse versus verwerkingstomaten: twee oogsten, één fles
Ketchup begint niet in het supermarktschap; het begint op een veld met verwerkingstomaten — het stevigere, drogere type dat speciaal wordt geteeld voor puree, saus en conserven in plaats van voor salades. Eurostat splitst de Europese tomatenoogst in twee stromen: tomaten voor verse consumptie (gewascode V3110) en tomaten voor verwerking (V3120). In 2024 oogstte de EU-27 in totaal 10,19 miljoen ton (10 188,1 duizend ton) verwerkingstomaten, tegenover 6,53 miljoen ton (6 530,5 duizend ton) voor vers gebruik.
Samen waren beide stromen in 2024 goed voor 16,90 miljoen ton (16 902,16 duizend ton) tomaten. Verwerkingstomaten maakten 60,3% van dat totaal uit en verse tomaten 38,6%, terwijl ongeveer 1,1% (circa 183,6 duizend ton) in kleinere tomatencategorieën viel die de dataset afzonderlijk bijhoudt. Als de tomaat in jouw fles ketchup in Europa is geteeld, komt hij vrijwel zeker uit de verwerkingsstroom — gewascode V3120 — en niet uit het schap met trostomaten. Verwerkingstomaten gaan naar fabrieken voor puree en saus; verse tomaten gaan grotendeels rechtstreeks naar de markt zoals ze geplukt zijn.
Over het decennium krompen beide stromen, en de verwerkingsstroom kromp sneller. Tussen 2015 en 2024 daalde de productie van verse tomaten met 2,6%, die van verwerkingstomaten met 6,7% en de totale oogst met 4,1%. In volume verloor de verwerkingsstroom 735,8 duizend ton, van 10 923,92 naar 10 188,1. Het aandeel van verwerkingstomaten in de oogst zakte van 62,0% naar 60,3% — een daling van 1,7 procentpunt, maar nog altijd een duidelijke meerderheid van alle tomaten die in de EU worden geteeld.
Tomaten (V3100), verse tomaten (V3110) en verwerkingstomaten (V3120), dataset apro_cpsh1. Netto verandering tussen 2015 en 2024. De rij voor het verwerkingsaandeel is een percentage van het EU-27-totaal, geen tonnage.
| Indicator | 2015 (1 000 t) | 2024 (1 000 t) | Netto verandering |
|---|---|---|---|
| Verse tomaten (V3110) | 6703.53 | 6530.5 | -2.6% |
| Verwerkingstomaten (V3120) | 10923.92 | 10188.1 | -6.7% |
| Tomaten totaal (V3100) | 17627.7 | 16902.16 | -4.1% |
| Aandeel verwerking in totaal | 62.0% | 60.3% | -1.7 pp |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2015–2024
Wie teelt ze: de Europese tomatenkaart
Italië teelt ruim een derde van alle tomaten in de EU: 6,02 miljoen ton (6 022,79 duizend ton) in 2024, een aandeel van 35,6%. Spanje volgt met 4,57 miljoen ton (4 574,28 duizend ton, 27,1%) en Portugal met 1,76 miljoen ton (1 762,48 duizend ton, 10,4%). Italië en Spanje nemen samen 62,7% van de oogst in de EU-27 voor hun rekening, en Italië en Portugal samen 46,1%.
Achter de koplopers splitst de kaart zich in tweeën. Polen oogstte 1,02 miljoen ton (1 018,7 duizend ton, 6,0%), Nederland 828,48 duizend ton (4,9%), Griekenland 807,36 duizend ton (4,8%) en Frankrijk 692,43 duizend ton (4,1%). Polen en Nederland scoren hoog op het totaal aantal tomaten, maar het grootste deel van hun oogst bestaat uit verse tomaten of kastomaten in plaats van vollegrondsteelt voor verwerking — de volgende paragrafen laten zien waarom dat onderscheid belangrijk is voor de aanvoerketen van ketchup.
Aan de verwerkingskant is het beeld nog geconcentreerder. Italië en Portugal telen samen 46,1% van de Europese verwerkingstomaten, en Italië, Spanje en Portugal samen 92,2% — vrijwel elke ton grondstof achter Europese tomatenproducten. België (283,86 duizend ton), Roemenië (241,7) en Hongarije (183,5) maken de top tien van 2024 compleet, elk met minder dan 2% van de EU-oogst — samen zijn de drie goed voor slechts 4,2% van het Europese totaal.
Alle waarden in 1 000 t. Aandeel van het EU-27-totaal (16 902,16 duizend ton) in 2024. Totaal tomaten (V3100).
| Land | Productie 2024 (1 000 t) | Aandeel in EU | Rang |
|---|---|---|---|
| Italië | 6022.79 | 35.6% | 1 |
| Spanje | 4574.28 | 27.1% | 2 |
| Portugal | 1762.48 | 10.4% | 3 |
| Polen | 1018.7 | 6.0% | 4 |
| Nederland | 828.48 | 4.9% | 5 |
| Griekenland | 807.36 | 4.8% | 6 |
| Frankrijk | 692.43 | 4.1% | 7 |
| België | 283.86 | 1.7% | 8 |
| Roemenië | 241.71 | 1.4% | 9 |
| Hongarije | 183.51 | 1.1% | 10 |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2015–2024
De stabiliteitsverrassing: tomaten schommelen nauwelijks
Tomatenoogsten zijn ongewoon stabiel voor een vollegrondsgewas. Over 2015–2024 varieerde het EU-totaal met een variatiecoëfficiënt (CV) van slechts 4,8% — een maat voor hoe ver jaarwaarden afwijken van het typische niveau van het decennium. Verse tomaten schommelden nog minder, met 4,3%. Verwerkingstomaten, de ketchupstroom, bewogen iets sterker, met een CV van 6,1% over de negen jaren waarvoor het EU-aggregaat is gepubliceerd.
Dat hiaat vraagt om uitleg. Het Europese aggregaat voor verwerkingstomaten heeft geen waarde voor 2019 omdat minder dan 25 lidstaten dat jaar cijfers doorgaven, zodat Eurostat geen EU-27-totaal publiceert; de 6,1% is daarom berekend over negen gepubliceerde jaren en niet over tien. Toch blijft het patroon overeind. Het verwerkingsvolume bereikte in 2022 een dieptepunt van 9,18 miljoen ton (9 179 duizend ton) — hetzelfde jaar waarin de Spaanse verwerkingsoogst daalde van 3 066,45 naar 1 999,09 duizend ton — en herstelde daarna tot 10,19 miljoen ton (10 188,1) in 2024.
De totale oogst bewoog tussen een dieptepunt in 2022 van 15,55 miljoen ton (15 550,65 duizend ton) en een piek in 2016 van 18,31 miljoen ton (18 309,01 duizend ton) — een verschil van 2,76 miljoen ton tussen het beste en slechtste jaar van het decennium. Voor verwerkers en retailers die een jaar vooruit plannen is dat een smalle bandbreedte van onzekerheid vergeleken met de meeste akkerbouwgewassen.
Alle waarden in 1 000 t. Het EU-aggregaat voor verwerking (V3120) heeft geen waarde voor 2019 — minder dan 25 lidstaten rapporteerden het — waardoor de CV voor verwerking van 6,1% over negen gepubliceerde jaren is berekend. Bron: apro_cpsh1.
| Jaar | Tomaten totaal (1 000 t) | Vers (1 000 t) | Verwerking (1 000 t) |
|---|---|---|---|
| 2015 | 17627.7 | 6703.53 | 10923.92 |
| 2016 | 18309.01 | 6982.3 | 11153.6 |
| 2017 | 17750.77 | 6671.1 | 10895.1 |
| 2018 | 16708.42 | 6752.34 | 9956.1 |
| 2019 | 17039.61 | 6262.6 | — |
| 2020 | 16666.62 | 6343.4 | 10169.1 |
| 2021 | 17929.91 | 6842.9 | 10915.2 |
| 2022 | 15550.65 | 6216.7 | 9179 |
| 2023 | 15995.17 | 6090.2 | 9727.6 |
| 2024 | 16902.16 | 6530.5 | 10188.1 |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2015–2024
Kas versus vollegrond: de twee tomateneconomieën
Niet elke tomaat komt van een open veld. Eurostat volgt ook tomaten die onder glas of hoge overdekking worden geteeld (V3100S): 5,32 miljoen ton (5 315,9 duizend ton) in 2024, gelijk aan 31,5% van de gehele EU-tomatenoogst, een segment dat over het decennium met 1,5% kromp. De overige productie groeide in de open lucht, en beide teeltsystemen bedienen verschillende markten, zoals de verwerkingscijfers in de laatste paragraaf tonen.
Spanje voert het beschermde segment aan met 1,50 miljoen ton (1 501,84 duizend ton), goed voor 28,3% van de Europese kastomatenproductie. Nederland volgt met 828,48 duizend ton (15,6%) en Polen met 815,3 duizend ton (15,3%). Italië staat vierde met 683,74 duizend ton (12,9%), voor Frankrijk (471,86 duizend ton, 8,9%), België (283,86), Griekenland (268,82) en Duitsland (108,03). Deze acht lidstaten leveren het overgrote deel van de Europese kastomaten.
Het scherpste inzicht is welk aandeel van de eigen tomatenoogst per land onder glas groeit. Elke Nederlandse, Belgische en Duitse tomaat in de dataset is een kastomaat — 100% voor elk land — en 80,0% van de Poolse oogst. Italië is het tegenovergestelde: slechts 11,4% van zijn tomaten groeit onder glas, en van de Spaanse oogst is dat 32,8%. Italië is het rijk van de vollegrondsteelt, en dat is precies het profiel waarvan de Europese ketchupketen afhankelijk is.
Onder glas of hoge overdekking (V3100S), 2024. "Aandeel in eigen tomaten" = productie onder overdekking als percentage van de totale tomatenoogst van dat land. Alle tonnages in 1 000 t.
| Land | Productie onder glas 2024 (1 000 t) | Aandeel in EU onder glas | Aandeel in eigen tomaten |
|---|---|---|---|
| Spanje | 1501.84 | 28.3% | 32.8% |
| Nederland | 828.48 | 15.6% | 100% |
| Polen | 815.3 | 15.3% | 80.0% |
| Italië | 683.74 | 12.9% | 11.4% |
| Frankrijk | 471.86 | 8.9% | 68.1% |
| België | 283.86 | 5.3% | 100% |
| Griekenland | 268.82 | 5.1% | 33.3% |
| Duitsland | 108.03 | 2.0% | 100% |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2015–2024
Notities voor het schap: wat een stabiel aanbod betekent voor prijzen en makers
De verwerkingsstroom is een van de sterkst geconcentreerde ketens in de Europese landbouw. Italië teelde in 2024 in totaal 4,83 miljoen ton (4 833,76 duizend ton) verwerkingstomaten, goed voor 47,4% van het EU-totaal. Spanje teelde 2,92 miljoen ton (2 923,33 duizend ton, 28,7%), Portugal 1,64 miljoen ton (1 640,78 duizend ton, 16,1%), Griekenland 463,2 duizend ton (4,5%) en Frankrijk 164,96 duizend ton (1,6%). Drie landen leveren 92,2% van de grondstof achter de tomatenproducten van het continent.
De richting over het decennium is net zo belangrijk als het niveau. De Italiaanse verwerkingsoogst kromp tussen 2015 en 2024 met 17,2%, van 5 835,7 naar 4 833,76 duizend ton, en het verwerkingsareaal daalde van 87,76 naar 76,86 duizend hectare. Portugal bewoog de andere kant op, omhoog met 25,2% van 1 310,37 naar 1 640,78 duizend ton, en Spanje steeg met 5,3% van 2 776,12 naar 2 923,33. Griekenland zakte met 18,7% (569,92 naar 463,2) en Frankrijk daalde licht met 3,1% (170,21 naar 164,96).
Samen gelezen schetsen deze cijfers een stabiele markt met verschuivende leveranciers. De totale Europese verwerkingsvolumes bewogen met een CV van 6,1%, zodat het grootste risico voor een voedingsbedrijf zelden een mislukte oogst is — maar eerder de geleidelijke verschuiving van het aanbod richting Spanje en Portugal en weg van Italië. Voor wie Europese tomateningrediënten inkoopt, is de praktische vraag vooral welk land een leverancier contracteert, en niet of de oogst er wel zal zijn.
Verwerkingstomaten (V3120), 2015–2024. Netto verandering tussen het eerste en laatste jaar van het tijdvak. Aandelen zijn ten opzichte van het EU-27-totaal voor verwerking in 2024 (10 188,1 duizend ton).
| Land | 2015 (1 000 t) | 2024 (1 000 t) | Netto verandering | Aandeel EU-verwerking 2024 |
|---|---|---|---|---|
| Italië | 5835.7 | 4833.76 | -17.2% | 47.4% |
| Spanje | 2776.12 | 2923.33 | +5.3% | 28.7% |
| Portugal | 1310.37 | 1640.78 | +25.2% | 16.1% |
| Griekenland | 569.92 | 463.2 | -18.7% | 4.5% |
| Frankrijk | 170.21 | 164.96 | -3.1% | 1.6% |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2015–2024
Veelgestelde vragen
Welk EU-land teelt de meeste tomaten?
Italië. In 2024 oogstte het land 6,02 miljoen ton (6 022,79 duizend ton) tomaten, goed voor 35,6% van het EU-27-totaal, voor Spanje (4 574,28 duizend ton) en Portugal (1 762,48 duizend ton). Ook bij verwerkingstomaten — het type dat voor puree, saus en ketchup wordt gebruikt — leidt Italië met 47,4%, gevolgd door Spanje (28,7%) en Portugal (16,1%).
Zijn de Europese tomatenoogsten stabiel van jaar tot jaar?
Ja. Tussen 2015 en 2024 varieerde het EU-27-totaal met een variatiecoëfficiënt van 4,8%; verse tomaten kwamen uit op 4,3% en verwerkingstomaten op 6,1% over de negen jaren waarvoor het EU-aggregaat voor verwerking is gepubliceerd (2019 ontbreekt omdat minder dan 25 lidstaten het cijfer rapporteerden).
Waar komen de verwerkingstomaten voor ketchup vandaan?
Drie landen telen 92,2% ervan: Italië (47,4% van de Europese verwerkingstomaten), Spanje (28,7%) en Portugal (16,1%). De verwerkingsstroom draagt gewascode V3120 in de Eurostat-dataset apro_cpsh1, afzonderlijk van tomaten voor verse consumptie (V3110).
Source data extracted from Eurostat dataset apro_cpsh1.
Gegevens downloaden als CSVVolledige dataset downloaden (CSV)
Alle 27 EU-landen · 2000–2025 · productie, areaal en opbrengst
De volledige dataset verkennen in StudioThis article was generated using AI. The content is based on Eurostat data and is provided as a starting point — please verify all data with the original source.




