De krimpranglijst: de scherpste dalingen
De EU-27 oogstte in 2024 in totaal 102,1 duizend ton tabak, een daling van 47,9% ten opzichte van 196,3 duizend ton in 2015 — een samengestelde krimp van circa 7,0% per jaar, de sterkste aanhoudende daling onder de akkerbouwgewassen in de EU met een volume van betekenis. Rozijndruiven zakten waar het EU-aggregaat wordt gerapporteerd zelfs nog sneller: van 174,1 duizend ton in 2016 naar 101,4 in 2020, ongeveer -12,6% per jaar (zie de rapportagekanttekening hieronder).
Triticale — de kruising tussen tarwe en rogge, vooral bestemd voor veevoer — daalde geleidelijker maar gestaag: de EU-oogst liep terug van 11 700,5 duizend ton in 2016 naar 9 864,5 in 2024, een netto daling van -15,7% (-2,1% per jaar). Satsuma's, de vierde vermelding, krompen over hun gerapporteerde EU-reeks met -8,3% per jaar, van 183,6 duizend ton in 2018 naar 119,2 in 2024.
Context houdt de ranglijst eerlijk: in hetzelfde decennium groeide de Europese aardappeloogst met 6,7% en suikerbiet met 27,2%. Deze vier dalingen zijn gewasspecifieke trajecten, geen krimpende Europese landbouw als geheel.
Europese krimpranglijst, geoogste productie, dataset apro_cpsh1. De CAGR voor rozijndruiven bestrijkt alleen de gerapporteerde jaren van het aggregaat.
| Gewas | Begin (1 000 t) | Einde (1 000 t) | Nettoverandering | CAGR |
|---|---|---|---|---|
| Tabak | 196.3 (2015) | 102.1 (2024) | -47.9% | -7.0%/yr |
| Rozijndruiven (EU-aggregaat) | 174.1 (2016) | 101.4 (2020) | -41.7% | -12.6%/yr |
| Satsuma's | 183.6 (2018) | 119.2 (2024) | -35.0% | -8.3%/yr |
| Triticale | 11 700.5 (2016) | 9 864.5 (2024) | -15.7% | -2.1%/yr |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2015–2024
Rapportagebreuk of echte krimp: de reeks eerlijk lezen
Rozijndruiven illustreren de meest voorkomende valkuil in krimpstatistieken: de EU-aggregaatreeks stopt na 2020, maar het gewas hield niet op te bestaan. Griekenland — goed voor 97-98% van de EU-oogst in elk gerapporteerd jaar — publiceert nog steeds nationale cijfers: 83,5 duizend ton in 2021, 80,4 in 2022, 74,0 in 2023 en een opleving naar 111,1 in 2024.
De eerlijke lezing kent daarom twee lagen: de vastgestelde daling van het EU-aggregaat bedraagt -12,6% per jaar tot en met 2020, en de doorlopende reeks van Griekenland zelf toont een daling van -37,6% vanaf 178,2 duizend ton in 2015 naar dat cijfer van 2024, met 2023 als dieptepunt. Beide uitspraken zijn waar; slechts één van beide citeren zou misleidend zijn.
Tabak en triticale hebben zo'n voorbehoud niet nodig — hun EU-27-reeksen lopen ononderbroken door het hele venster, waardoor hun dalingen zonder voorbehoud als nettoveranderingen over het hele decennium kunnen worden vermeld.
Twee eerlijke manieren om de krimp bij rozijndruiven weer te geven, dataset apro_cpsh1.
| Reeks | EU-aggregaat | Nationale reeks Griekenland |
|---|---|---|
| Gerapporteerde jaren | 2016-2020 | 2015-2024 |
| Gemelde daling | -12.6%/yr (CAGR) | -37.6% net |
| Laatste waarde (1 000 t) | 101.4 (2020) | 111.1 (2024) |
| Dieptepuntjaar | — | 2023 (74.0) |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2015–2024
Wie ze nog teelt: de overgebleven bolwerken
Elk slinkend gewas concentreert zich naarmate het krimpt. Griekenland teelde in 2024 98,4% van de Europese rozijndruiven (111,1 van 113,0 duizend ton) — statistisch gezien is het gewas Grieks. Spanje teelde 86,6% van de Europese satsuma's (103,2 duizend ton), gedaald vanaf 97,9% in 2015 doordat Griekenland en Italië kleine aandelen overnamen.
Italië leidt bij tabak met 33,9 duizend ton (33,2% van de EU) — een groter aandeel dan de 26,2% in 2015, niet omdat Italië meer teelde (het oogstte 34,1% minder), maar omdat andere landen sneller stopten: Griekenland zakte met 66,7%, Spanje met 34,3% en Polen met 29,7%.
Triticale heeft het grootste bolwerk van allemaal: Polen teelde in 2024 4 958,2 duizend ton, oftewel 50,3% van de EU-oogst, ook al slonk zijn eigen productie over het decennium met 5,4% — het Poolse aandeel steeg doordat dat van Duitsland met 41,9% daalde. Een krimpend gewas kan nog steeds een stijgende kampioen hebben.
De laatste bolwerken van de krimpende gewassen, 2024, dataset apro_cpsh1.
| Gewas | Bolwerk | Productie 2024 (1 000 t) | EU-aandeel |
|---|---|---|---|
| Rozijndruiven | Griekenland | 111.1 | 98.4% |
| Satsuma's | Spanje | 103.2 | 86.6% |
| Tabak | Italië | 33.9 | 33.2% |
| Triticale | Polen | 4 958.2 | 50.3% |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2015–2024
Vrijgekomen grond: de areaalkant van het verhaal
De productie halveerde omdat het grondgebruik dat deed. Het Europese tabaksareaal daalde met 51,4% — van 86,4 duizend hectare in 2015 naar 41,9 in 2024. De Griekse tabaksakkers krompen het snelst (het nationale areaal stortte mee in met de oogst), en zelfs koploper Italië oogstte 25,3% minder tabaksareaal.
Triticale verloor 19,1% van zijn EU-areaal (circa 2 900 naar 2 346 duizend hectare over de gerapporteerde jaren), waarbij Duitsland 33,8% van zijn triticalegrond opgaf en Polen 24,3%. Het Griekse rozijndruivenareaal daalde met 29,0% (van 25,7 naar 18,3 duizend hectare) en het Spaanse satsuma-areaal met 42,2% (van 8,3 naar 4,8).
Het patroon bij alle vier: in de meeste jaren daalt het areaal sneller dan de productie, wat betekent dat opbrengststijgingen de terugtocht van het land deels hebben gemaskeerd. Wie grondgebruik volgt, ziet in de areaalreeksen — niet in de tonnages — de werkelijke omvang van deze uitstap.
Geoogst areaal van de krimpende gewassen, dataset apro_cpsh1.
| Gewas / gebied | Beginareaal (1 000 ha) | Areaal 2024 (1 000 ha) | Nettoverandering |
|---|---|---|---|
| Tabak, EU-27 | 86.4 (2015) | 41.9 | -51.4% |
| Triticale, EU-27 | 2 900.3 (2016) | 2 346.2 | -19.1% |
| Triticale, Duitsland | 401.6 (2015) | 265.7 | -33.8% |
| Rozijndruiven, Griekenland | 25.7 (2015) | 18.3 | -29.0% |
| Satsuma's, Spanje | 8.3 (2015) | 4.8 | -42.2% |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2015–2024
Nostalgische noot: de gewassen uit grootmoeders tijd
Deze dalingen voelen als een generatiewissel en zijn in cijfers vlijmscherp. Tabak was in 2015 een Europees gewas van 196 duizend ton met zes lidstaten boven de 20 duizend ton; in 2024 blijft alleen Italië nog boven de 30. Rozijndruiven hebben zich teruggetrokken in één Griekse specialiteit. Triticale — ontstaan als het antwoord van de twintigste eeuw op voederschaarste — verdwijnt van Duitse en Franse akkers terwijl Polen het op schaal blijft verbouwen.
Voor kleinere landbouw- en voedingsbedrijven sluit de praktische lezing aan bij het zusterartikel op deze site over de snelst groeiende gewassen: Europees akkerland beweegt weg van tabak, rozijndruiven en noordelijke triticale, en richting blauwe bessen, avocado's en hennep. De dataset kan niet zeggen waar een specifieke hectare naartoe ging — maar laat jaar na jaar zien welke kant het grondgebruik op stroomt.
En één eerlijke kanttekening bij alle vier: krimp is geen verdwijning. Elk gewas hierboven heeft in 2024 nog altijd een meetbare, gepubliceerde oogst — het verhaal is samentrekking in bolwerken, geen uitsterving.
Waar de dalingen staan in 2024, dataset apro_cpsh1.
| Gewas | Begin 2015-2016 (1 000 t) | 2024 (1 000 t) | Wat resteert |
|---|---|---|---|
| Tabak | 196.3 | 102.1 | Italië, Spanje, Polen boven 19 |
| Rozijndruiven | 178.2 (Griekenland) | 111.1 | Feitelijk een Grieks gewas |
| Triticale | 11 700.5 (EU) | 9 864.5 | Polen teelt de helft |
| Satsuma's | 183.6 (2018, EU) | 119.2 | Spanje teelt 86.6% |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2015–2024
Veelgestelde vragen
Welke EU-gewassen verdwijnen het snelst?
Onder gewassen met een substantieel volume: tabak, waarvan de EU-27-productie tussen 2015 en 2024 bijna halveerde (-47,9%, naar 102,1 duizend ton), en rozijndruiven, die tot en met 2020 op het EU-aggregaat met circa 12,6% per jaar daalden. Triticale (-15,7% netto) en satsuma's (-8,3% per jaar over hun gerapporteerde reeks) completeren de scherpste dalingen.
Waarom daalt de tabaksproductie in de EU?
De cijfers tonen het mechanisme, niet het motief: het Europese tabaksareaal halveerde (-51,4%, van 86,4 naar 41,9 duizend hectare) en elke grote producent oogstte in 2024 minder dan in 2015 — Griekenland 66,7% minder, Spanje 34,3%, Polen 29,7% en Italië 34,1%. De Eurostat-dataset legt volumes en arealen vast, niet de beleids- of marktoorzaken erachter.
Worden er in Europa nog satsuma's geteeld?
Ja. De EU-27 oogstte in 2024 in totaal 119,2 duizend ton satsuma's, waarvan Spanje 103,2 duizend ton (86,6%) teelde. Het gewas is gekrompen vanaf 183,6 duizend ton in 2018 en het Spaanse satsuma-areaal daalde over 2015-2024 met 42,2%, maar de productie blijft gepubliceerd en aanzienlijk.
Source data extracted from Eurostat dataset apro_cpsh1.
Laadt deze tabel als bewerkbare dataset — zonder upload.
Deze dataset bewerken in StudioThis article was generated using AI. The content is based on Eurostat data and is provided as a starting point — please verify all data with the original source.




