Tienjarig productieverloop: stijgers en dalers
De totale EU-productie van zwarte bessen piekte in 2018 op 158,6 duizend ton voordat een overwegend dalende lijn inzette, met een decenniumdieptepunt van 88,8 duizend ton in 2024 en een bescheiden herstel tot 104,2 duizend ton in 2025. Dit verloop wordt vrijwel volledig bepaald door Polen, dat in zijn eentje het overgrote deel van het EU-volume over de hele periode voor zijn rekening nam.
De Poolse oogst daalde van 130,8 duizend ton in 2016 naar 78,7 duizend ton in 2025, een netto afname van 52,1 duizend ton (een CAGR van -5,49%, oftewel -39,8% over het decennium). Deze ene krimp trok het hele EU-totaal omlaag. Onder de middelgrote producenten is het beeld gemengd. Frankrijk ging tegen de trend in en klom van 6,7 naar 10,1 duizend ton (4,64% CAGR, +50,4%) om over het decennium bezien de tweede producent te worden. Duitsland zakte geleidelijk naar 5,9 duizend ton (-1,62% CAGR), terwijl Litouwen scherp terugviel van 2,9 naar 1,2 duizend ton (-9,46% CAGR, -59,1%).
De snelst groeiende producenten waren de kleinste. Finland steeg met een CAGR van 11,05% en voegde 1,5 duizend ton toe (+156,8%) tot 2,4 duizend ton in 2025. Oostenrijk groeide met een CAGR van 8,97% (+116,7%). Aan het andere uiterste stortte Tsjechië in met een CAGR van -10,55%, waarbij de productie kromp van 1,8 naar slechts 0,7 duizend ton (-63,3%).
Alle waarden in 1 000 t. b = trendbreuk in reeks, e = geschat.
| Land | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | CAGR | Netto verandering (1 000 t) | Ontwikkeling |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Polen | 130.8 | 99.7 | 126.3 | 92.2 | 110.5 | 114.8 | 102.1 | 91.5 | 67.9 | 78.7 | -5.49% | -52.1 | Dalend |
| Frankrijk | 6.7 | 8.2 | 9.1 | 8.7 | 7.9b | 8.0 | 7.6 | 10.6 | 8.6 | 10.1 | +4.64% | +3.4 | Stijgend |
| Duitsland | 6.8 | 5.6 | 7.9 | 3.4 | 4.5 | 5.0 | 5.3 | 4.0 | 2.8 | 5.9 | -1.62% | -0.9 | Dalend |
| Litouwen | 2.9 | 3.3 | 4.8 | 1.4 | 2.9 | 3.9 | 4.0 | 1.9 | 2.1 | 1.2 | -9.46% | -1.7 | Dalend |
| Nederland | 2.2e | 1.9e | 1.8e | 1.6e | 1.5e | 1.5e | 1.6e | 1.7e | 1.6e | 1.6 | -3.68% | -0.6 | Dalend |
| Finland | 0.9 | 1.4 | 1.0 | 1.5 | 1.1 | 1.3 | 1.6 | 1.1 | 1.7 | 2.4 | +11.05% | +1.5 | Stijgend |
| Oostenrijk | 0.6 | 0.8 | 2.2 | 1.9 | 1.9 | 1.5 | 2.0 | 0.8 | 0.7 | 1.3 | +8.97% | +0.7 | Stijgend |
| Tsjechië | 1.8 | 1.6 | 1.9 | 1.0 | 1.6 | 1.3 | 1.1 | 0.3 | 0.1 | 0.7 | -10.55% | -1.1 | Dalend |
| EU-27 | N/A | 126.6 | 158.6 | 115.3 | 135.7 | 141.2 | 129.2 | 114.6 | 88.8 | 104.2 | — | — | Dalend |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2016–2025
Scorekaart leveringsstabiliteit: betrouwbaarheidsranglijst
Volume en betrouwbaarheid gaan op de markt voor zwarte bessen zelden samen. Polen, de onbetwiste volumekoploper met een tienjaarstotaal van 1 014,5 duizend ton, staat slechts derde op stabiliteit met een variatiecoëfficiënt (CV) van 18,63% en een zwaarste eenjarige terugval van -26,97%. De meest stabiele leverancier was Nederland, waarvan de lage CV van 12,05% en beperkte maximale terugval van -13,64% de eerste plaats opleverden ondanks een bescheiden gemiddelde van 1,7 duizend ton.
Frankrijk eindigde als tweede in stabiliteit (12,78% CV) en combineerde een substantieel volume met betrouwbare oogsten — een zeldzame combinatie in deze dataset. Aan het volatiele uiteinde van de schaal was Tsjechië de minst betrouwbare producent, met een CV van 51,69% en een forse maximale terugval van -75,45%, wat betekent dat een afnemer de Tsjechische aanvoer in één jaar tijd met driekwart kon zien teruglopen. Oostenrijk (42,87% CV) en Litouwen (39,24% CV) waren eveneens grillig.
Volgens de standaardindeling duidt een CV onder 10% op een zeer stabiele aanvoer, 10–20% op matig stabiel en boven 20% op volatiel. Op basis daarvan vormen Nederland, Frankrijk en Polen de matig stabiele groep, terwijl Duitsland, Finland, Litouwen, Oostenrijk en Tsjechië allemaal in het volatiele segment vallen.
CV < 10% = Zeer stabiel; CV 10–20% = Matig stabiel; CV > 20% = Volatiel.
| Land | Gemiddelde (1 000 t) | CV% | Max terugval% | Jaren onder gemiddelde | Stabiliteitsrang |
|---|---|---|---|---|---|
| Nederland | 1.70 | 12.05% | -13.64% | 7 | 1 |
| Frankrijk | 8.55 | 12.78% | -18.29% | 5 | 2 |
| Polen | 101.45 | 18.63% | -26.97% | 5 | 3 |
| Duitsland | 5.13 | 28.39% | -57.43% | 5 | 4 |
| Finland | 1.41 | 30.47% | -34.15% | 6 | 5 |
| Litouwen | 2.85 | 39.24% | -69.87% | 4 | 6 |
| Oostenrijk | 1.37 | 42.87% | -61.11% | 5 | 7 |
| Tsjechië | 1.13 | 51.69% | -75.45% | 5 | 8 |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2016–2025
Verschuiving in landbouwgrond: tien jaar transformatie van het areaal
Terwijl de productie sterk schommelde, bleef het areaal voor zwarte bessen in de EU opvallend constant. De totale geoogste oppervlakte in de EU bewoog binnen een smalle bandbreedte, van 49,2 duizend hectare in 2017 naar 49,6 duizend hectare in 2025. Deze stabiliteit in areaal tegenover een dalend productievolume wijst op lagere opbrengsten per hectare, en niet op braaklegging, als oorzaak van de krimpende Poolse oogst.
Het Poolse areaal bleef vrijwel gelijk en eindigde het decennium op 36,6 duizend hectare (0,05% jaarlijks groeitempo, netto +0,1 duizend ha) — maar de productie viel scherp terug, wat het efficiëntieverlies bevestigt. Ook Frankrijk hield het areaal stabiel op 2,5 duizend hectare. De duidelijkste uitbreidingen kwamen van Finland, dat zijn areaal met 0,5 duizend hectare vergrootte (+34,0%, 3,31% per jaar), en Oostenrijk (+31,2%, 3,07% per jaar), in lijn met hun productiegroei.
De krimp concentreerde zich in drie markten. Tsjechië sneed zijn areaal zwarte bessen met 67,8% terug (-11,82% per jaar), de scherpste grondafname in de dataset en volledig passend bij de instorting van de productie. Nederland verminderde het areaal met 28,6% en Duitsland met 20,8%. In elk geval waarin het landgebruik merkbaar kromp, volgde de productie omlaag.
Alle waarden in 1 000 ha. b = trendbreuk in reeks.
| Land | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | Netto verandering (1 000 ha) | Groeitempo | Trend |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Polen | 36.5 | 36.1 | 35.8 | 35.6 | 34.2 | 35.0 | 35.6 | 35.2 | 35.9 | 36.6 | +0.1 | 0.05% | Stabiel |
| Frankrijk | 2.5 | 2.4 | 2.4 | 2.4 | 2.1b | 2.2 | 2.3 | 2.5 | 2.6 | 2.5 | +0.0 | 0.22% | Stabiel |
| Duitsland | 1.5 | 1.5 | 1.4 | 1.2 | 1.2 | 1.1 | 1.2 | 1.2 | 1.2 | 1.2 | -0.3 | -2.55% | Krimpend |
| Litouwen | 3.4 | 4.0 | 3.9 | 3.9 | 3.9 | 3.6 | 3.5 | 3.3 | 3.4 | 3.3 | -0.1 | -0.30% | Stabiel |
| Nederland | 0.3 | 0.2 | 0.2 | 0.2 | 0.2 | 0.2 | 0.2 | 0.2 | 0.2 | 0.2 | -0.1 | -3.67% | Krimpend |
| Finland | 1.4 | 1.5 | 1.5 | 1.2 | 1.7 | 1.2 | 1.2 | 1.9 | 1.9 | 1.9 | +0.5 | 3.31% | Groeiend |
| Oostenrijk | 0.2 | 0.2 | 0.2 | 0.2 | 0.2 | 0.2 | 0.2 | 0.2 | 0.2 | 0.2 | +0.0 | 3.07% | Groeiend |
| Tsjechië | 0.9 | 0.9 | 0.8 | 0.9 | 0.7 | 0.7 | 0.7 | 0.3 | 0.3 | 0.3 | -0.6 | -11.82% | Krimpend |
| EU-27 | N/A | 49.2 | 48.9 | 47.9 | 47.2 | 47.5 | 48.1 | 47.9 | 48.6 | 49.6 | — | — | Stabiel |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2016–2025
EU-marktaandeel: wie domineert de productie?
Over de periode 2021–2025 produceerde de EU-27 gezamenlijk 578,0 duizend ton zwarte bessen. Polen nam alleen al 455,0 duizend ton voor zijn rekening, oftewel 78,7% van het EU-totaal (91,0 duizend t/jaar), en bevestigde zo zijn positie als de Europese hoofdstad van de zwarte bes. Frankrijk volgde met 44,9 duizend ton (7,8%, 9,0 duizend t/jaar), terwijl Duitsland 23,1 duizend ton bijdroeg (4,0%, 4,6 duizend t/jaar). Onder de kleinere producenten maken Litouwen (13,16 duizend ton, 2,3%), Finland (8,18 duizend ton, 1,4%) en Nederland (7,98 duizend ton, 1,4%) de subtop compleet.
| Lidstaat | Totaal (1 000 t) | Jaargemiddelde (1 000 t/jr) | % van EU-totaal |
|---|---|---|---|
| Polen | 455.00 | 91.00 | 78.7% |
| Frankrijk | 44.90 | 8.98 | 7.8% |
| Duitsland | 23.10 | 4.62 | 4.0% |
| Litouwen | 13.16 | 2.63 | 2.3% |
| Finland | 8.18 | 1.64 | 1.4% |
| Nederland | 7.98 | 1.60 | 1.4% |
| Oostenrijk | 6.28 | 1.26 | 1.1% |
| Letland | 3.99 | 0.80 | 0.7% |
| Overig EU | 15.41 | 3.08 | 2.7% |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2016–2025
Landbouwefficiëntie: opbrengst per hectare
Hoewel Polen veruit het grootste areaal zwarte bessen beplant, behalen Duitsland en Frankrijk de hoogste opbrengstefficiëntie onder de topproducenten. Duitsland haalde over 2021–2025 gemiddeld 3,87 t/ha, op de voet gevolgd door Frankrijk met 3,71 t/ha. Polen kwam uit op gemiddeld 2,55 t/ha. De gemiddelde EU-opbrengst bedroeg 2,39 t/ha. Onder de kleinere producenten noteerde Finland 1,00 t/ha en Litouwen 0,77 t/ha.
| Lidstaat | Gem. opbrengst (t/ha) |
|---|---|
| Duitsland | 3.87 |
| Frankrijk | 3.71 |
| Polen | 2.55 |
| EU-gemiddelde | 2.39 |
| Finland | 1.00 |
| Litouwen | 0.77 |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2016–2025
Regionale en klimatologische verschillen in Europa
De productie van zwarte bessen in de EU is overweldigend geconcentreerd in Centraal- en Oost-Europa, met Polen als dominante kracht. Polen alleen is goed voor 78,7% van de EU-productie, en samen met Hongarije, Tsjechië en Slowakije bereikt het Centraal- en Oost-Europese blok 79,8% van het EU-totaal. West-Europa (Frankrijk, Duitsland, Nederland, Oostenrijk) draagt 14,3% bij, terwijl de Noordse en Baltische landen (Litouwen, Finland, Letland, Estland, Denemarken, Zweden) 5,3% toevoegen. De Zuid-Europese productie is verwaarloosbaar met minder dan 0,5%, wat bevestigt dat zwarte bessen een gewas zijn voor gematigde tot koele klimaten.
| Regio | Lidstaten | Totaal (1 000 t) | Jaargemiddelde (1 000 t/jr) | Aandeel EU |
|---|---|---|---|---|
| Centraal- en Oost-Europa | PL, HU, CZ, SK | 461.25 | 92.25 | 79.8% |
| West-Europa | FR, DE, NL, AT, IE | 82.76 | 16.55 | 14.3% |
| Noordse en Baltische landen | LT, FI, LV, EE, DK, SE | 30.38 | 6.08 | 5.3% |
| Zuid-Europa | EL, IT, ES | 2.86 | 0.57 | 0.5% |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2016–2025
Veelgestelde vragen
Welk EU-land zag zijn productie van zwarte bessen het snelst groeien en welk land kromp het hardst?
Finland groeide het snelst met een CAGR van 11,05% (+156,8% over het decennium), gevolgd door Oostenrijk met 8,97%. Polen noteerde de grootste absolute daling met een verlies van 52,1 duizend ton (-39,8%), terwijl Tsjechië procentueel het scherpst daalde met een CAGR van -10,55%.
Welk land is de meest stabiele leverancier van zwarte bessen?
Nederland was de meest betrouwbare leverancier, met de laagste variatiecoëfficiënt (12,05%) en de kleinste maximale terugval (-13,64%). Frankrijk eindigde tweede op stabiliteit (12,78% CV).
Breidt het areaal zwarte bessen in de EU zich uit of krimpt het?
Finland (+34,0%) en Oostenrijk (+31,2%) breidden hun geoogste areaal het sterkst uit, terwijl Tsjechië het scherpst kromp met -67,8%, vóór Nederland (-28,6%) en Duitsland (-20,8%). Het totale EU-areaal bleef per saldo vrij stabiel rond 49 duizend hectare.
Welk EU-land produceert de meeste zwarte bessen?
Polen is veruit de grootste producent en leverde 455,0 duizend ton, oftewel 78,7% van de totale EU-productie van zwarte bessen in de periode 2021–2025 (91,0 duizend t/jaar).
Hoe is de productie van zwarte bessen in de EU de afgelopen jaren veranderd?
De productie van zwarte bessen in de EU daalde van 141,16 duizend ton in 2021 naar 104,20 duizend ton in 2025, vooral door een daling van 41% in de Poolse oogst tussen 2021 en 2024 voordat in 2025 een gedeeltelijk herstel optrad.
Welk EU-land heeft de hoogste opbrengst aan zwarte bessen?
Duitsland leidt in opbrengstefficiëntie met gemiddeld 3,87 ton per hectare, gevolgd door Frankrijk met 3,71 t/ha. Polen blijft ondanks zijn dominante volume steken op gemiddeld 2,55 t/ha.
Source data extracted from Eurostat dataset apro_cpsh1.
Gegevens downloaden als CSVVolledige dataset downloaden (CSV)
Alle 27 EU-landen · 2000–2025 · productie, areaal en opbrengst
De volledige dataset verkennen in StudioThis article was generated using AI. The content is based on Eurostat data and is provided as a starting point — please verify all data with the original source.




