10-jarig productieverloop: stijgers en dalers
De productie van koolzaad en raapzaad in de EU-27 steeg van 18,2 miljoen ton in 2016 naar 20,0 miljoen ton in 2025 — een nettotoename van grofweg 1,8 miljoen ton (+9,8%), overeenkomend met een CAGR van 1,0%. Het dieptepunt van het decennium lag in 2019 op 15,3 miljoen ton, en in drie van de laatste vier jaren kwam de oogst boven de 19 miljoen ton uit.
Frankrijk behield zijn positie als grootste producent met een kleine voorsprong op Duitsland, bij een gemiddelde van 4,3 miljoen ton per jaar. De Franse productie bleef over het decennium vrijwel vlak (een CAGR van -0,26%, netto -111,8 duizend ton). Het cijfer voor 2020 draagt een trendbreukmarkering die een methodologische wijziging weerspiegelt. Duitsland, de tweede producent, gleed af naar een dalende trend (een CAGR van -1,55%, -599,4 duizend ton oftewel -13,1%), met een definitiewijziging bij het cijfer voor 2017.
De duidelijkste stijgers bevonden zich in Oost-Europa. Litouwen meer dan verdubbelde zijn oogst (een CAGR van 9,89%, +133,6%) en klom van 401,6 duizend ton in 2016 naar 938,4 duizend ton in 2025. Roemenië verdubbelde bijna (een CAGR van 7,57%, +92,8%) en tilde de productie in tien jaar van 1,3 miljoen ton naar 2,5 miljoen ton. Polen groeide met een krachtige CAGR van 5,63% (+63,7%), voegde 1,35 miljoen ton toe en bereikte in 2025 3,5 miljoen ton, al is dat laatste cijfer door Eurostat geschat. Denemarken boekte solide groei (een CAGR van 3,64%, +37,9%), zij het vanaf een kleinere basis. De zwaarste klappen vielen in Hongarije, dat ruim de helft van zijn oogst verloor (een CAGR van -8,46%, -54,9%, van 925,0 naar 417,3 duizend ton), en Tsjechië, dat een kwart van zijn productie prijsgaf (een CAGR van -3,12%, -24,8%, van 1,4 miljoen naar 1,0 miljoen ton).
Alle waarden in 1 000 t. b = trendbreuk in reeks, d = definitiewijziging, e = geschat.
| Land | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | CAGR | Nettoverandering (1 000 t) | Ontwikkeling |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Frankrijk | 4742.9 | 5378.5 | 4980.5 | 3523.3 | 3290.0b | 3306.5 | 4516.5 | 4276.9 | 3941.1 | 4631.1 | -0.26% | -111.8 | Stabiel |
| Duitsland | 4579.6 | 4275.6d | 3677.2 | 2830.2 | 3527.3 | 3504.6 | 4294.9 | 4218.0 | 3631.7 | 3980.2 | -1.55% | -599.4 | Dalend |
| Polen | 2121.8 | 2578.7 | 2105.6 | 2268.8 | 2982.9 | 3050.9 | 3487.1 | 3575.1 | 3124.2 | 3473.3e | +5.63% | +1351.6 | Stijgend |
| Roemenië | 1292.8 | 1673.3 | 1610.9 | 798.2 | 780.2 | 1375.1 | 1229.5 | 1789.7 | 1180.8 | 2492.6 | +7.57% | +1199.9 | Stijgend |
| Tsjechië | 1359.1 | 1146.2 | 1410.8 | 1157.0 | 1245.3 | 1024.9 | 1166.4 | 1309.5 | 946.9 | 1021.7 | -3.12% | -337.4 | Dalend |
| Litouwen | 401.6 | 546.5 | 435.9 | 692.5 | 972.4 | 909.4 | 901.0 | 819.5 | 868.0 | 938.4 | +9.89% | +536.7 | Stijgend |
| Hongarije | 925.0 | 932.1 | 1002.7 | 912.1 | 876.9 | 734.0 | 505.1 | 626.4 | 450.4 | 417.3 | -8.46% | -507.7 | Dalend |
| Denemarken | 506.2 | 742.3 | 489.1 | 729.0 | 560.2 | 650.9 | 889.2 | 822.7 | 696.9 | 698.2 | +3.64% | +192.0 | Stijgend |
| EU-27 | 18244.2 | 19746.6 | 17916.6 | 15288.9 | 16563.2 | 16946.7 | 19417.2 | 19585.2 | 16632.2 | 20026.4 | +1.04% | +1782.2 | Stijgend |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2016–2025
Scorekaart aanbodstabiliteit: betrouwbaarheidsranglijst
De betrouwbaarste aanvoer komt niet van de grootste producenten. Wanneer de top acht wordt gerangschikt op variatiecoëfficiënt (CV) — waarbij een lager percentage wijst op stabielere jaarlijkse oogsten — tekent zich een duidelijk verschil af tussen betrouwbare en volatiele herkomsten.
Tsjechië is over het decennium de stabielste leverancier onder de top acht (CV 12,34%, maximale terugval -27,69%), hoewel het land naar volume slechts zevende staat. Duitsland volgt op de voet als tweede (CV 12,73%, maximale terugval -23,03%) en is daarmee de betrouwbaarste grootproducent: gemiddeld 3,9 miljoen ton met een benedengemiddelde volatiliteit. Frankrijk (CV 16,10%, maximale terugval -29,26%) en Denemarken (CV 18,22%, maximale terugval -34,11%) vallen in de matig stabiele categorie.
Polen (CV 18,85%) is een grensgeval — de matige volatiliteit wordt getemperd door de kleinste maximale terugval van alle topproducenten (-18,35%), wat betekent dat Polen nooit meer dan een vijfde van zijn oogst in één jaar verloor. Aan het volatiele uiterste kreeg Roemenië (CV 33,69%) de hardste eenjarige klap van het decennium te verduren: een terugval van -50,45% in 2020. Hongarije (CV 28,56%, maximale terugval -31,19%) en Litouwen (CV 27,27%, maximale terugval -20,24%) completeren het zeer volatiele segment.
CV < 10% = Zeer stabiel; CV 10–20% = Matig stabiel; CV > 20% = Volatiel.
| Land | Gemiddelde (1 000 t) | CV% | Max. terugval% | Jaren onder gemiddelde | Stabiliteitsrang |
|---|---|---|---|---|---|
| Tsjechië | 1178.8 | 12.34% | -27.69% | 6 | 1 |
| Duitsland | 3851.9 | 12.73% | -23.03% | 5 | 2 |
| Frankrijk | 4258.8 | 16.10% | -29.26% | 4 | 3 |
| Denemarken | 678.5 | 18.22% | -34.11% | 4 | 4 |
| Polen | 2876.8 | 18.85% | -18.35% | 4 | 5 |
| Litouwen | 748.5 | 27.27% | -20.24% | 4 | 6 |
| Hongarije | 738.2 | 28.56% | -31.19% | 5 | 7 |
| Roemenië | 1422.3 | 33.69% | -50.45% | 6 | 8 |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2016–2025
Verschuiving in grondgebruik: 10 jaar transformatie van landbouwgrond
Het geoogste areaal koolzaad en raapzaad in de EU-27 groeide bescheiden van 5,96 miljoen hectare in 2016 naar 6,04 miljoen hectare in 2025 (+81,3 duizend hectare, +1,4%, een CAGR van 0,15%). Die geringe verandering op EU-niveau verhult echter een scherpe Oost-West-tweedeling in het grondgebruik.
Frankrijk (-285,3 duizend hectare, -18,4%, een jaarlijks tempo van -2,23%) en Duitsland (-230,8 duizend hectare, -17,4%, -2,10%/jaar) schroefden hun areaal allebei fors terug, terwijl Tsjechië (-14,5%, -1,73%/jaar) en Hongarije (-44,0%, -6,24%/jaar) hetzelfde patroon volgden. De krimp in Hongarije was het ernstigst: het geoogste areaal slonk van 256,7 duizend hectare naar slechts 143,8 duizend hectare, een afname van 112,9 duizend hectare in tien jaar.
Aan de uitbreidende kant meer dan verdubbelde Litouwen zijn koolzaadareaal (+128,6%, een jaarlijks groeitempo van 9,62%, +197,6 duizend hectare), voegde Roemenië 332,1 duizend hectare toe (+72,8%, +6,27%/jaar) en breidde Polen uit met 274,9 duizend hectare (+33,4%, +3,26%/jaar). Denemarken bleef vrijwel gelijk (-1,6%, -0,18%/jaar, stabiel). Een vergelijking tussen productie-CAGR en areaal-CAGR geeft zicht op efficiëntiewinst. In Polen groeide de productie (+5,63% CAGR) sneller dan het areaal (+3,26%/jaar), wat op hogere opbrengsten wijst. Ook in Roemenië bleef de productie (+7,57% CAGR) het areaal (+6,27%/jaar) voor. In Frankrijk en Duitsland daalde de productie daarentegen langzamer dan het areaal, wat betekent dat de opbrengst per hectare steeg terwijl de oppervlakte kromp. Hongarije was de uitzondering: daar daalde de productie (-8,46% CAGR) sneller dan het areaal (-6,24%/jaar), wat duidt op opbrengstdruk boven op het areaalverlies.
Alle waarden in 1 000 ha. b = trendbreuk in reeks, e = geschat.
| Land | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | Nettoverandering (1 000 ha) | Groeitempo | Trend |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Frankrijk | 1550.5 | 1406.4 | 1616.6 | 1107.0 | 1112.9b | 980.1 | 1230.2 | 1345.7 | 1326.7 | 1265.2 | -285.3 | -2.23% | Krimpend |
| Duitsland | 1325.7 | 1308.9 | 1228.3 | 856.8 | 957.7 | 1000.9 | 1088.2 | 1178.2 | 1088.3 | 1094.9 | -230.8 | -2.10% | Krimpend |
| Polen | 822.6 | 914.3 | 845.1 | 875.2 | 979.4 | 993.4 | 1078.1 | 1102.6 | 1009.8 | 1097.5e | +274.9 | +3.26% | Uitbreidend |
| Roemenië | 455.9 | 598.0 | 632.7 | 352.6 | 362.9 | 445.9 | 468.9 | 641.4 | 522.3 | 788.1 | +332.1 | +6.27% | Uitbreidend |
| Tsjechië | 393.0 | 394.3 | 411.8 | 379.8 | 368.2 | 342.3 | 344.0 | 379.9 | 343.4 | 335.9 | -57.1 | -1.73% | Krimpend |
| Litouwen | 153.6 | 180.9 | 205.3 | 241.7 | 283.6 | 310.5 | 348.4 | 304.9 | 328.6 | 351.2 | +197.6 | +9.62% | Uitbreidend |
| Hongarije | 256.7 | 303.0 | 330.6 | 300.6 | 310.0 | 257.5 | 204.6 | 188.8 | 172.4 | 143.8 | -112.9 | -6.24% | Krimpend |
| Denemarken | 163.2 | 177.6 | 142.6 | 165.5 | 145.9 | 162.4 | 197.9 | 211.2 | 180.8 | 160.6 | -2.6 | -0.18% | Stabiel |
| EU-27 | 5955.6 | 6185.8 | 6317.6 | 5118.7 | 5321.7 | 5326.0 | 5886.9 | 6192.8 | 5698.6 | 6036.9 | +81.3 | +0.15% | Stabiel |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2016–2025
Veelgestelde vragen
Welk EU-land zag de productie van koolzaad en raapzaad tussen 2016 en 2025 het sterkst groeien?
Litouwen boekte de snelste groei met een samengesteld jaarlijks groeipercentage (CAGR) van 9,89% en meer dan een verdubbeling van de oogst (+133,6%) van 401,6 duizend ton in 2016 naar 938,4 duizend ton in 2025. Ook Roemenië en Polen lieten sterke stijgingen zien met CAGR's van respectievelijk 7,57% en 5,63%.
Welk land is de stabielste leverancier van koolzaad en raapzaad in de EU?
Tsjechië scoorde als betrouwbaarste topproducent met de laagste variatiecoëfficiënt (12,34%) onder de acht koplopers. Duitsland eindigde dicht daarachter als tweede (CV 12,73%) en combineerde het op één na hoogste gemiddelde productievolume met sterke jaarlijkse consistentie.
Breidt het areaal koolzaad en raapzaad in de EU uit of krimpt het?
Het geoogste areaal in de EU-27 kroop over het hele decennium nipt omhoog (+1,4%). Die geaggregeerde stabiliteit verbergt echter een duidelijke Oost-West-tweedeling: Frankrijk, Duitsland, Tsjechië en Hongarije krompen allemaal hun areaal in, terwijl Litouwen, Roemenië en Polen flink uitbreidden.
Source data extracted from Eurostat dataset apro_cpsh1.
Gegevens downloaden als CSVVolledige dataset downloaden (CSV)
Alle 27 EU-landen · 2000–2025 · productie, areaal en opbrengst
De volledige dataset verkennen in StudioThis article was generated using AI. The content is based on Eurostat data and is provided as a starting point — please verify all data with the original source.


