De podiumtelling: Nederlandse noteringen in kas en vollegrond
De EU-gewastelling van 2024 telt top-drie-noteringen over 176 geschikte gewascodes — elke code met een EU-27-totaal boven nul en minstens drie rapporterende lidstaten. Nederland komt uit op 20 podiumplaatsen en 3 kronen: het kleinste aantal onder de zes grote EU-telers, tegenover 104/49 voor Spanje, 94/34 voor Italië, 81/31 voor Frankrijk, 70/29 voor Polen en 44/15 voor Duitsland.
De telling vraagt om één eerlijke toelichting: de codelijst mengt hoofdgewassen met tussentijdse aggregaten, zodat noteringen codes tellen en geen afzonderlijke voedingsmiddelen. Een notering kan een verzamelcategorie zijn in plaats van één eindproduct — 20 podiumplaatsen zijn dus geen maatstaf voor variatie op het bord, maar voor aanwezigheid in de dataset.
De vijf blikvangers kent iedereen: uien op één, kastomaten, kaskomkommers en kaspaprika's op twee, aardappelen op drie. De overige plaatsen zitten precies daar waar een klein land kan winnen: hoogwaardig, bederfelijk en exportgericht — spruitjes, het aggregaat wortel-, knol- en bolgewassen, knolselderij, champignons, peren en prei.
De telling van 2024 van top-drie-noteringen over 176 geschikte gewascodes, dataset apro_cpsh1. De codelijst mengt hoofdgewassen met tussentijdse aggregaten, zodat noteringen codes tellen en geen afzonderlijke producten.
| Land | Top-3-noteringen 2024 | Kronen (nr. 1) |
|---|---|---|
| Spanje | 104 | 49 |
| Italië | 94 | 34 |
| Frankrijk | 81 | 31 |
| Polen | 70 | 29 |
| Duitsland | 44 | 15 |
| Nederland | 20 | 3 |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2024
De ene kroon: uien en de exportmachine
In 2024 voerde Nederland de Europese uienproductie aan met 1 803,3 duizend ton — goed voor 25,7% van de EU-27-oogst van 7 019,9 duizend ton. Spanje volgde met 1 390,8 duizend ton (19,8%), Duitsland met 848,4 (12,1%), Frankrijk met 721,8 (10,3%) en Polen met 675,4 (9,6%). De kroon wordt jaar voor jaar in de dataset bevestigd: eerste plaats in elk jaar van het decennium behalve 2018, toen Nederland tweede werd.
De Nederlandse uienreeks groeit mee met het areaal: 1 504,1 duizend ton in 2015, 1 701,3 in 2020 en 1 803,3 in 2024 — op een areaal dat steeg van 32,2 naar 35,9 en vervolgens 38,7 duizend hectare. Spanje produceerde in 2024 1 390,8 duizend ton op 25,7 duizend hectare. De kroon groeit daarmee op 13 duizend hectare meer grond dan in Spanje.
De andere twee kronen zijn smaller dan de balans suggereert: spruitjes met 64,7 duizend ton (37,0%) blijven nipt vóór de 63,7 van België (36,5%) — een verschil van 1 duizend ton. De derde kroon is het verzamelaggregaat wortel-, knol- en bolgroenten met 2 517,3 duizend ton (16,9%), een tussencode in plaats van één los gewas. Wat alle drie draagt is de exportmachine: veilingen, sorteerlijnen en een dag rijden naar de belangrijkste EU-markten zetten 38,7 duizend hectare uien om in een Europees marktaandeel van 25,7%.
Uienproductie en EU-27-aandelen, 2024; EU-27-totaal 7 019,9 duizend ton, dataset apro_cpsh1. Nederland stond in elk jaar van het decennium eerste behalve 2018.
| Rang | Land | Productie 2024 (1 000 t) | Aandeel in EU-27 |
|---|---|---|---|
| 1 | Nederland | 1 803.3 | 25.7% |
| 2 | Spanje | 1 390.8 | 19.8% |
| 3 | Duitsland | 848.4 | 12.1% |
| 4 | Frankrijk | 721.8 | 10.3% |
| 5 | Polen | 675.4 | 9.6% |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2024
Zilver onder glas: tomaten, komkommers en paprika's
Onder glas is Spanje de volumekoning en Nederland de vaste nummer twee. In 2024 teelde Nederland 828,5 duizend ton kastomaten (15,6% van de 5 315,9 duizend ton in de EU-27) achter de 1 501,8 van Spanje (28,3%); Polen werd derde met 815,3 (15,3%). Bij kaskomkommers bereikte Nederland 416,0 duizend ton (19,1% van 2 177,2) achter de 743,8 van Spanje (34,2%), en bij kaspaprika's 406,6 (19,2% van 2 117,0) achter de 1 216,4 van Spanje (57,5%).
Het zilver is rotsvast in de dataset: tweede plaats in alle drie de gewassen in elk jaar van 2015 tot en met 2024. Het volume zelf bewoog wel: kastomaten daalden van 890,0 duizend ton in 2015 via 910,0 in 2020 naar 828,5 in 2024, kaskomkommers bewogen van 405,0 via 430,0 naar 416,0 en kaspaprika's van 345,0 via 430,0 naar 406,6. De rang bleef staan terwijl het volume schommelde.
De nuchtere lezing: Nederland wint dat zilver niet tegen het Spaanse klimaat in, maar ernaast — jaar na jaar onder glas, zelfs terwijl het volume iets terugliep. En bij kastomaten zit er een achtervolger op de hielen: de 815,3 duizend ton van Polen ligt nog maar 13 duizend ton achter de Nederlandse 828,5.
Bedekte teelt (onder glas), EU-27 2024, dataset apro_cpsh1. Spanje leidt in alle drie de gewassen; Nederland eindigde in elk gewas elk jaar van 2015–2024 als tweede. Polen is derde bij kastomaten met 815,3 duizend ton (15,3%).
| Kasgewas | Spanje (1 000 t) | Nederland (1 000 t) | EU-27-totaal (1 000 t) | Nederlands aandeel |
|---|---|---|---|---|
| Kastomaten | 1 501.8 | 828.5 | 5 315.9 | 15.6% |
| Kaskomkommers | 743.8 | 416.0 | 2 177.2 | 19.1% |
| Kaspaprika's | 1 216.4 | 406.6 | 2 117.0 | 19.2% |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2024
Efficiëntierekenkunde: podiumplaatsen per hectare
De rekensom voor uien: in 2024 besloegen Nederlandse uien 38,7 duizend hectare (2015: 32,2; 2020: 35,9) en brachten 1 803,3 duizend ton op. Spanje telde 25,7 duizend hectare (2015: 24,2; 2020: 25,3) en 1 390,8 duizend ton. De kroon rust dus op 13 duizend hectare meer dan de Spaanse uitdager.
Die berekening is bewust ontnuchterend: de Nederlandse uienkroon is geen verhaal van een minimaal oppervlak, maar van areaal plus exportkanaal. De hectare koopt die kroon niet alleen, maar wel in combinatie met podiumplaatsen in zowel vollegrond als glastuinbouw: 20 top-drie-noteringen met het kleinste totaal onder de zes grote telers.
Voor kleinere telers én grote producenten is de les dezelfde: de ranglijst wordt niet alleen op het veld gemaakt. Veilingen, sortering, koelketen en een dag rijden naar de voornaamste Europese markten zetten 38,7 duizend hectare uien om in een EU-positie van 25,7% — en diezelfde logistiek draagt het zilver onder glas.
Uienareaal en -productie, geselecteerde jaren, dataset apro_cpsh1. De Nederlandse kroon steunt op 13 duizend hectare meer dan Spanje: 38,7 tegenover 25,7 duizend hectare in 2024.
| Land | Uienareaal 2015 (1 000 ha) | Uienareaal 2020 (1 000 ha) | Uienareaal 2024 (1 000 ha) | Productie 2024 (1 000 t) |
|---|---|---|---|---|
| Nederland | 32.2 | 35.9 | 38.7 | 1 803.3 |
| Spanje | 24.2 | 25.3 | 25.7 | 1 390.8 |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2024
Wat landbouw in een klein land grote landen leert
Buiten de vijf koplopers verdelen de overige posities uit 2024 zich als volgt: spruitjes eerste met 64,7 duizend ton (37,0%) nipt vóór België (63,7; 36,5%), het aggregaat wortel-, knol- en bolgroenten eerste met 2 517,3 (16,9%), champignons tweede met 200,0 (19,0%) achter Polen (255,4), knolselderij tweede met 78,1 (19,6%), peren tweede met 323,0 (17,4%) en prei derde met 128,4 (17,8%).
De telling zet dit in perspectief: 20 podiumplaatsen en 3 kronen voor de kleinste van de zes grote producenten — tegenover 104 noteringen en 49 kronen voor Spanje. Veelzijdigheid betekent hier geen brede landbouwgrond, maar focus op de posities die een klein land kan winnen.
Wat grote telers hiervan kunnen meenemen: grond en klimaat zijn niet te koop, logistiek wel. Het Nederlandse dossier laat zien hoe je met de kleinste podiumscore uit de top zes toch overal meedoet waar toegevoegde waarde en bederfelijkheid de ranglijst bepalen — en laat tegelijk zien hoe smal de kronen kunnen zijn: 1 duizend ton bij spruitjes, en een aggregaatcode bij de derde kroon.
Nederlandse posities buiten de vijf hoofdgewassen, EU-27 2024, dataset apro_cpsh1. De spruitjeskroon wordt beslist met 1 duizend ton; de regel voor wortel-, knol- en bolgroenten is een tussentijdse aggregaatcode, geen los product.
| Gewas (2024) | Nederlandse positie | Nederlands volume (1 000 t) | Aandeel in EU-27 | Dichtstbijzijnde rivaal in data |
|---|---|---|---|---|
| Spruitjes | Nr. 1 | 64.7 | 37.0% | België 63.7 (36.5%) |
| Wortel-, knol- en bolgroenten (aggregaat) | Nr. 1 | 2 517.3 | 16.9% | — |
| Champignons | Nr. 2 | 200.0 | 19.0% | Polen 255.4 |
| Knolselderij | Nr. 2 | 78.1 | 19.6% | — |
| Peren | Nr. 2 | 323.0 | 17.4% | — |
| Prei | Nr. 3 | 128.4 | 17.8% | — |
Bron: Eurostat apro_cpsh1, 2024
Veelgestelde vragen
In welke gewassen leidt Nederland de EU?
Drie kronen in 2024: uien (1 803,3 duizend ton, 25,7% van de EU-27-oogst), spruitjes (64,7 duizend ton, 37,0%, nipt vóór de 63,7 van België) en het aggregaat wortel-, knol- en bolgroenten (2 517,3 duizend ton, 16,9%). De derde is een tussentijdse aggregaatcode en geen los gewas, dus het eerlijke aantal geleide afzonderlijke producten is twee plus een aggregaat.
Is Nederland een top-drie-aardappelproducent?
Ja — derde in 2024 met 6 366,8 duizend ton, goed voor 12,5% van de EU-27-oogst van 50 780,3 duizend ton, achter Duitsland (12 703,3; 25,0%) en Frankrijk (9 237,5; 18,2%) en vóór Polen (5 920,2; 11,7%). De Nederlandse positie stond elk jaar van het decennium op plaats drie of vier.
Waarom staat Nederland zo hoog in de groenteranglijsten?
Specialisatie onder glas gecombineerd met exportlogistiek: elk jaar van 2015–2024 tweede bij kastomaten (828,5 duizend ton, 15,6%), kaskomkommers (416,0; 19,1%) en kaspaprika's (406,6; 19,2%). Kassen, veilingen en exportroutes binnen één dag rijden naar de grootste EU-markten dragen die posities.
Loopt de zilveren positie gevaar?
Bij kastomaten enigszins: Polen teelde in 2024 815,3 duizend ton tegenover het Nederlandse totaal van 828,5 — een verschil van 13 duizend ton. Het Nederlandse volume daalde over het decennium van 890,0 naar 828,5 duizend ton, terwijl de tweede plaats wel elk afzonderlijk jaar behouden bleef.
Source data extracted from Eurostat dataset apro_cpsh1.
Laadt deze tabel als bewerkbare dataset — zonder upload.
Deze dataset bewerken in StudioThis article was generated using AI. The content is based on Eurostat data and is provided as a starting point — please verify all data with the original source.




